Choroby zawodowe

Choroba wibracyjna

Choroba wibracyjna to efekt długotrwałego oddziaływania na organizm człowieka drgań mechanicznych. Jej pojawienie się i rozwój zależy od wielu czynników, przede wszystkim od częstotliwości drgań, czasu oddziaływania czynnika, metody pracy i postawy ciała, jaką podczas niej przyjmujemy, predyspozycji zdrowotnych, a także wieku i ogólnego stanu zdrowia.

Źródła drgań

Drgania na organizm człowieka mogą oddziaływać ogólnie lub miejscowo. Pierwszy przypadek dotyczy sytuacji, gdy drgania przenoszone są przez podłoże, a organizm człowieka odbiera je poprzez kończyny dolne lub, w przypadku pozycji siedzącej, przez miednicę. W drugim przypadku źródłem drgań są maszyny pneumatyczne, elektryczne i spalinowe wykorzystywane do pracy, takie jak młoty pneumatyczne, wiertarki, pilarki, szlifierki, polarki, ubijaki czy maszyny do szycia, a drgania docierają do organizmu poprzez kończyny górne.

Na drgania o charakterze ogólnym najbardziej narażeni są kierowcy, rolnicy, górnicy, budowlańcy. Na drgania miejscowe – operatorzy urządzeń wywołujących wibracje.

Rodzaje choroby

W terminologii medycznej wyróżnia się trzy postacie choroby wibracyjnej:

  1. nerwowo-naczyniową,
  2. kostną
  3. mieszaną.

Postać naczyniowa zespołu wibracyjnego, zwana także chorobą białych palców, wiąże się z zaburzeniami krążenia w palcach. Objawy początkowo nie wydają się groźne i nie budzą większego niepokoju. Palce szybko marzną i drętwieją, pojawia się upośledzenie czucia i nadwrażliwość na zimno, ale symptomy te znikają po ogrzaniu. Bardzo charakterystyczną dla choroby oznaką jest bledniecie palców. Początkowo zmiany dotyczą tylko opuszka lub kilku opuszków, ale z czasem zaczynają obejmować całe palce. W zaawansowanej fazie choroby na drętwienie nie pomagają już ogrzewanie i rozcieranie, a objawy takie jak dotkliwy ból czy brak czucia uniemożliwiają normalne funkcjonowanie. Pojawiają się problemy z utrzymaniem cięższych przedmiotów i prostymi czynnościami manualnymi, takimi jak zapięcie guzika.

Postać kostna choroby wibracyjnej jest najczęściej efektem ekspozycji organizmu na drgania o charakterze ogólnym. Niekorzystne zmiany powstają przede wszystkim w odcinku lędźwiowym kręgosłupa, ale dotyczą również stawów, mięśni, ścięgien i więzadeł. W początkowej fazie choroby pojawiają się bóle stawów i niewielkie ograniczenia ruchomości. W miarę rozwoju zespołu wibracyjnego postępują problemy ze zginaniem i prostowaniem, nasila się ból, powstają obrzęki.

Wibracje o charakterze ogólnym wpływają ponadto na narządy wewnętrzne, powodując zaburzenia ich czynności, a w skrajnych przypadkach również uszkodzenia.

Objawy

Objawy, które powinny niepokoić, to:

  • blednięcie i drętwienie palców,
  • zaburzenia czucia,
  • nadwrażliwość na zimno,
  • zmiany skórne (skóra staje się szarawa i pogrubiona),
  • upośledzenie czynności manualnych,
  • osłabienie siły mięśni,
  • zaburzenia ostrości widzenia,
  • zaburzenia koordynacji ruchu,
  • wydłużony czas reakcji ruchowej.



Zapobieganie

W zapobieganiu powstania choroby najważniejsze jest ograniczenie częstotliwości drgań oddziałujących na organizm. Można to osiągnąć:

  • minimalizując częstotliwość drgań u źródła, np. stosując wyłącznie sprawny, zgodny z normami sprzęt,
  • redukując drgania, np. dzięki zastosowaniu amortyzatorów w siedziskach,
  • automatyzując procesy technologiczne,
  • skracając czas ekspozycji organizmu na drgania.


Ważne jest również przestrzeganie zasad bhp czyli robienie kilkuminutowych przerw i odpowiednie korzystanie z danego sprzętu.
 

Przeczytaj także

Znajdź poradnie medycyny pracy

Dodaj poradnię